Đối với các kỹ sư nổ mìn, một lưới khoan hoàn hảo phải đảm bảo các lỗ khoan song song tuyệt đối với nhau. Tuy nhiên, thực địa luôn ẩn chứa những cạm bẫy địa chất bất ngờ. Đang khoan trơn tru, mũi khoan đột ngột đâm chéo vào một vỉa đá Thạch anh (Quartzite) siêu cứng hoặc một đới đứt gãy gập ghềnh. Lỗ khoan lập tức bị bẻ cong, cần khoan xiên xẹo. Nếu không phát hiện và áp dụng đúng Cách xử lý khi máy khoan đá XCMG bị lệch hướng hoặc gặp lớp đá cứng, hậu quả sẽ là: Kẹt đứt chuỗi cần dưới hố sâu, hoặc nổ mìn bị om, tạo ra những tảng đá mồ côi khổng lồ gây thiệt hại nặng nề về kinh tế.

1. Nguyên lý cơ học của hiện tượng lệch lỗ (Hole Deviation) Lệch lỗ không phải do máy XCMG yếu, mà do đặc tính phản lực của đá. Khi mũi khoan đang đi trong lớp đất đá mềm và bất ngờ chạm vào bề mặt nghiêng của một tảng đá cực cứng, lực cản ở một bên mép mũi khoan sẽ lớn hơn bên kia. Nếu thợ lái vẫn giữ nguyên Áp lực Tì (Feed pressure) lớn, chuỗi cần thép sẽ bị ép cong lại như một cây cung. Mũi khoan sẽ trượt theo mặt phẳng nghiêng của tảng đá đó, làm thay đổi hoàn toàn quỹ đạo của lỗ khoan ban đầu.

2. Chiến thuật xử lý "Mềm nắn, rắn buông" Ngay khi quan sát thấy đồng hồ Áp suất Xoay (Rotation Pressure) vọt lên cao và tốc độ xuyên đá (Penetration rate) giảm đột ngột, thợ lái BẮT BUỘC phải thực hiện ngay chuỗi thao tác sau:

• Giảm ngay Lực Tì (Feed Pressure): Cắt giảm 30-40% áp lực tì. Việc nhả bớt lực ép sẽ giúp chuỗi cần khoan đàn hồi và duỗi thẳng ra, không bị uốn cong ép vào vách đá.

• Duy trì Lực Đập (Impact) và giảm Tốc độ Xoay (Rotation): Bằng cách xoay chậm lại nhưng vẫn giữ lực búa gõ, bạn đang ép các viên bi hợp kim "gặm" từ từ vào phần vát chéo của vỉa đá cứng thay vì trượt qua nó. Hãy kiên nhẫn khoan chậm lại trong khoảng 0.5 - 1 mét để tạo ra một "bậc thềm" bằng phẳng mới trên khối đá cứng đó. Khi cần khoan đã thẳng đứng trở lại, bạn mới được phép tăng áp lực tì về mức bình thường.

3. Nâng cấp "vũ khí" phần cứng Bên cạnh kỹ năng của người thợ, sự hỗ trợ từ thiết bị là vô cùng quan trọng:

• Sử dụng Ống dẫn hướng (Guide Tube): Đây là một đoạn ống có đường kính gần bằng đường kính lỗ khoan, được lắp ngay phía sau mũi khoan. Nó triệt tiêu khoảng không gian trống, ép mũi khoan phải đi thẳng tắp như một viên đạn dù gặp phải địa hình phức tạp nhất.

• Chọn đúng loại mũi khoan: Khi biết trước mỏ có nhiều đá cứng, tuyệt đối không dùng mũi Bi Đạn (Ballistic buttons) vì chúng rất dễ mẻ và trượt. Hãy thay thế bằng mũi Bi Cầu (Spherical buttons) có khả năng chống va đập cực tốt, giúp định tâm lỗ khoan hoàn hảo.