Trong môi trường rủi ro cao như mỏ đá, công nghệ dù có tối tân đến đâu cũng không thể bù đắp được sự thiếu hụt trong kỷ luật vận hành. Việc ban hành Hướng dẫn vận hành máy khoan đá XCMG đúng kỹ thuật cho công nhân mỏ không nên dừng lại ở mức tài liệu đọc cho biết, mà phải được chuẩn hóa thành Bộ Quy trình Thao tác Vô thức (Muscle Memory SOP) cho từng người thợ. Những thiệt hại lên tới hàng ngàn đô la cho một bộ cần, búa và mũi khoan bị kẹt sâu 15 mét dưới lòng đất thường xuất phát từ những giây phút chần chừ hoặc phản xạ sai lầm của tài xế khi đối mặt với địa tầng phức tạp.

Kịch bản kinh điển nhất là đối phó với hiện tượng "Kẹt cần cơ học" (Mechanical Jamming) do đất đá sụt lở trong vách lỗ khoan hoặc đứt gãy địa chất. Các dòng máy khoan XCMG hiện đại được trang bị chức năng Chống kẹt tự động (Anti-jamming System) vô cùng nhạy bén. Khi cảm biến áp suất của mô tơ quay phát hiện momen xoắn tăng vọt vượt ngưỡng (dấu hiệu cần khoan bị bó chặt do đá kẹp), ECU sẽ ngay lập tức tự động giảm áp đập và tự động kích hoạt xi lanh tịnh tiến kéo lùi cần khoan lại (Reverse Feed). Tuy nhiên, cạm bẫy tâm lý xuất hiện khi những người thợ cậy vào máy móc tự động mà không tập trung. Khi hệ thống tự động đã cứu mũi khoan lùi lại một chút, người lái thiếu kinh nghiệm thường nôn nóng, ép cần đâm xuống lại ngay lập tức với áp lực lớn. Đá vụn chưa kịp thổi bay sẽ lại chèn vào, và lần này hệ thống tự động có thể bị đánh bại, dẫn đến bó cứng vĩnh viễn (Dead Jam).

Quy trình đào tạo kỷ luật thép yêu cầu người thợ phải có phản ứng can thiệp chủ động (Active Intervention). Khi máy bắt đầu báo rung giật và tiếng đập nghẹt, tay phải của thợ máy phải TẮT NGAY LẬP TỨC hệ thống đập (Percussion Off), nhưng tuyệt đối DUY TRÌ HỆ THỐNG QUAY (Rotation On) để mũi khoan không bị đá kẹp chết. Đồng thời, tay trái mở tối đa van xả khí (Full Blow) để tạo lốc xoáy thổi bay lượng đá sạt lở. Sau đó, họ phải nhẹ nhàng nhấp nhả cần tịnh tiến lên xuống nhiều lần (Reaming) giống như động tác nong rộng lỗ khoan, nghiền nát các vách đá sần sùi cho đến khi cảm giác mô tơ quay trơn tru hoàn toàn không còn lực cản. Chỉ khi lỗ khoan đã sạch bong, áp suất quay trở lại mức nền ổn định, họ mới được phép kích hoạt lực đập trở lại.

Bên cạnh đó, kỷ luật dừng máy cuối ca cũng quan trọng không kém. Một thợ khoan chuyên nghiệp không bao giờ được phép để nguyên cụm mũi khoan ngâm dưới đáy lỗ khi tắt máy nghỉ trưa hay kết thúc ngày làm việc. Nước ngầm hoặc sự chuyển dịch kiến tạo vi mô của vỉa đá có thể làm kẹp chặt cần khoan chỉ sau vài giờ. Phải luôn rút toàn bộ chuỗi cần lên khỏi mặt đất, tháo lỏng các khớp ren nối bằng cơ cấu kẹp mỏ lết thủy lực (Hydraulic Breakout Wrench) để xả ứng suất vặn xoắn, đồng thời bôi trơn lớp mỡ chì (Thread Grease) chống cháy ren nhiệt độ cao. An toàn và năng suất không tự nhiên sinh ra, nó là thành quả của việc tuân thủ khắt khe từng mắt xích kỹ thuật, biến thói quen thành lớp áo giáp bảo vệ thiết bị trong mọi điều kiện khắc nghiệt nhất.

Tham khảo: https://mayxucxcmg.com.vn/huong-dan-van-hanh-may-khoan-da-xcmg/