Nguồn gốc xuất xứ Go8: Tám trường đại học lâu đời nhất Australia đã tập hợp lại với nhau như thế nào

Nhắc đến Go8, người ta thường nghĩ ngay đến nhóm tám đại học nghiên cứu hàng đầu Australia. Nhưng ít ai biết rằng hành trình hình thành nhóm này bắt đầu từ một cuộc họp thân mật giữa các giám đốc điều hành đại học vào đầu những năm 1990. Thời điểm đó, nền giáo dục bậc cao của xứ sở chuột túi đang chao đảo vì cải cách của Bộ trưởng Giáo dục John Dawkins, và các trường đại học lớn nhận ra họ cần một tiếng nói chung để bảo vệ quyền lợi nghiên cứu của mình.

Tiền thân của Go8 được biết đến với tên gọi nhóm A8, xuất hiện từ năm 1994. Tám trường gồm Đại học Sydney, Đại học Melbourne, Đại học Quốc gia Úc (ANU), Đại học Adelaide, Đại học Queensland, Đại học Tây Úc, Đại học Monash và Đại học New South Wales (UNSW) đã ngồi lại với nhau để bàn về chiến lược gây quỹ nghiên cứu. Sydney là trường đại học lâu đời nhất nước Úc, thành lập năm 1850, còn Melbourne ra đời năm 1853, trong khi ANU mới được thành lập vào năm 1946 nhưng nhanh chóng vươn lên nhờ vị thế thủ đô.

Bối cảnh cải cách giáo dục đại học Australia những năm 1990

Những năm 1989 đến 1996 chứng kiến một loạt thay đổi sâu rộng trong chính sách giáo dục Úc. Chính phủ liên bang bắt đầu siết chặt ngân sách, buộc các trường đại học phải tự thân vận động nhiều hơn từ học phí quốc tế và nguồn tài trợ nghiên cứu. Các trường lớn như Sydney hay Melbourne có lợi thế về quy mô lịch sử, nhưng họ lo sợ những trường nhỏ hơn sẽ tranh chấp các khoản tài trợ vốn đã eo hẹp. Chính nỗi lo đó đã thúc đẩy nhóm A8 chính thức hóa mối quan hệ của mình.

Năm 1999 đánh dấu cột mốc thành lập chính thức Go8 như một tổ chức điều hành với văn phòng thường trú đặt tại Turner, thủ đô Canberra. Văn phòng này chỉ có khoảng một chục nhân sự, nhưng nhiệm vụ của nó rất lớn: vận động hành lang cho các trường thành viên, điều phối dữ liệu nghiên cứu và đại diện lợi ích của tám trường trước Quốc hội. Điều đáng chú ý là Go8 không tự xếp hạng các trường bên trong nhóm, mà vận hành theo mô hình bình đẳng, mỗi trường chỉ cử đại diện trong hội đồng hiệu trưởng.

Tám thành viên sáng lập và tiêu chí gia nhập

Go8 không phải là một nhóm có điều lệ kết nạp thành viên mới được viết thành văn bản công khai. Thành viên của Go8 được xác định dựa trên bốn tiêu chí cốt lõi: mức độ cam kết nghiên cứu đại trà, nguồn thu tài trợ cạnh tranh, khối lượng ấn phẩm khoa học quốc tế và quy mô đào tạo sau đại học. Một con số cho thấy rõ quy mô của nhóm: riêng trong năm tài chính 2022, tám trường Go8 đã nhận khoảng 4,6 tỷ AUD từ nguồn tài trợ nghiên cứu của chính phủ Úc, chiếm hơn 70% tổng phân bổ dành cho toàn bộ hệ thống giáo dục bậc cao. Trong đó, UNSW dẫn đầu về tài trợ kỹ thuật với các hợp đồng trị giá tới 200 triệu AUD từ những tập đoàn quốc phòng Hoa Kỳ, còn Melbourne lại mạnh về y sinh với hơn 3.000 bài báo khoa học xuất bản mỗi năm.

Nguồn gốc xuất xứ Go8 cũng gắn liền với khái niệm quyền lực mềm học thuật. Không phải ngẫu nhiên mà cả tám trường đều nằm trong nhóm 100 trường đại học tốt nhất toàn cầu theo bảng xếp hạng QS từ năm 2015 đến nay. Điều này tạo ra một vòng tròn khép kín: sinh viên quốc tế biết đến Go8 qua các thứ hạng, nộp đơn vào trường, trường có thêm học phí quốc tế, rồi dùng tiền đó đầu tư sâu hơn vào nghiên cứu. Cụ thể, tính đến năm 2023, tổng cộng hơn 180.000 sinh viên quốc tế đang theo học tại các trường Go8, góp phần đưa Australia trở thành điểm đến du học lớn thứ ba thế giới.

Những tranh cãi quanh nguồn gốc tên gọi

Tên gọi Group of Eight đôi khi bị nhầm lẫn với nhóm G8 các nền kinh tế công nghiệp, nhưng thực chất nó chỉ đơn giản mô tả số lượng thành viên. Giới truyền thông Úc thường gọi nhóm này là The Sandstones, ám chỉ kiến trúc đá sa thạch của các trường đại học lâu đời như Sydney hay Adelaide. Tuy nhiên, nguồn gốc xuất xứ Go8 không phải là một câu chuyện hoàn toàn trơn tru. Nhiều trường đại học khác như Đại học Wollongong hay Đại học Newcastle từng phản ứng gay gắt, cho rằng Go8 độc quyền nguồn tài chính và tạo ra phân tầng không công bằng trong hệ thống giáo dục Úc.

Dù vậy, những con số vẫn tự nói lên điều đó. Trong tổng số giải thưởng nghiên cứu của Hội đồng Nghiên cứu Úc (ARC) từ năm 2019 đến 2023, các trường Go8 chiếm tới 68% số dự án được cấp vốn. Riêng ANU, dù là trường nhỏ nhất về lượng sinh viên với khoảng 17.000 người, lại nắm giữ phần lớn các dự án thiên văn học và vật lý hạt nhân cấp quốc gia. Còn Monash trong cùng giai đoạn đã ký được hợp đồng nghiên cứu dược phẩm trị giá 150 triệu AUD với một tập đoàn châu Âu, minh chứng cho năng lực thương mại hóa công nghệ của nhóm.

Nguồn gốc xuất xứ Go8 vì thế không chỉ nằm ở năm 1999, mà nằm sâu trong di sản hình thành của từng trường. Đại học Sydney được khai sinh để phục vụ tầng lớp thượng lưu thuộc địa, trong khi Đại học Melbourne ra đời sau đó ba năm với mục tiêu đào tạo công chức địa phương. Chính sự đa dạng trong xuất thân ấy đã tạo nên sức mạnh tổng hợp hiếm có: một nhóm trường vừa giữ được truyền thống cũ của thế kỷ 19, vừa đủ nhanh nhạy để thích nghi với nền kinh tế tri thức thế kỷ 21. Nhìn từ góc độ này, Go8 không đơn thuần là một tổ chức, mà là minh chứng sống cho cách lịch sử giáo dục Úc được hiện thực hóa thành quyền lực học thuật toàn cầu.