Ký kết thành công Hợp đồng phân phối độc quyền (Exclusive Distribution Agreement) với một tập đoàn thời trang, mỹ phẩm, công nghệ hoặc đồ gia dụng danh tiếng toàn cầu là bước ngoặt mang lại lợi thế kinh doanh độc tôn cho doanh nghiệp Việt Nam. Để có được tấm vé phân phối độc quyền này, các nhà phân phối chính hãng phải chi trả hàng triệu USD phí cam kết sản lượng, đầu tư hệ thống showroom sang trọng tại các trung tâm thương mại lớn và chi tiêu ngân sách tiếp thị khổng lồ để định vị thương hiệu. Tuy nhiên, một bi kịch thương trường vô cùng tàn khốc đang bóp nghẹt các nhà phân phối độc quyền chính là sự hoành hành của vấn nạn Hàng xách tay và Hàng nhập khẩu song song (Parallel Import) trôi nổi trên thị trường.

Các đối tượng đầu nậu và mạng lưới kinh doanh online lợi dụng kẽ hở của hình thức hành lý cá nhân khi nhập cảnh, hoặc sử dụng các đường dây chuyển phát nhanh xuyên biên giới để tuồn vào thị trường Việt Nam số lượng khổng lồ các sản phẩm chính hãng với mức giá rẻ hơn từ 20% đến 40% so với giá niêm yết tại các đại lý chính hãng. Lý do là vì hàng xách tay hoàn toàn trốn tránh được các nghĩa vụ thuế nhập khẩu, thuế GTGT, không phải chịu chi phí kiểm tra chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm, kiểm định hợp quy và chi phí bảo hành. Sự cạnh tranh bất bình đẳng này không chỉ làm sụt giảm nghiêm trọng doanh số bán hàng của nhà phân phối độc quyền, mà còn đẩy doanh nghiệp vào thế vi phạm cam kết doanh thu tối thiểu (Minimum Sales Target) với nhà sản xuất quốc tế, đứng trước nguy cơ bị tước bỏ tư cách đại diện độc quyền.

Dưới góc độ pháp lý của Luật Sở hữu trí tuệ và Luật Hải quan 2014, nhà phân phối độc quyền hoàn toàn có thể dựng lên một phòng tuyến thép để bẻ gãy chuỗi cung ứng hàng lậu nếu biết cách vận dụng đúng các công cụ bảo hộ biên giới. Trước hết, cần phải phân định rạch ròi: mặc dù pháp luật Việt Nam thừa nhận nguyên tắc "Hết quyền sở hữu trí tuệ" (Exhaustion of Rights) đối với hàng hóa chính hãng đã được đưa ra thị trường thế giới hợp pháp, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc các cá nhân có quyền nhập lậu hàng hóa trốn thuế để kinh doanh thương mại. Hành vi kinh doanh hàng hóa không có hóa đơn chứng từ chứng minh nguồn gốc xuất xứ hợp pháp, không dán nhãn phụ bằng tiếng Việt theo Nghị định số 43/2017/NĐ-CP (được sửa đổi bởi Nghị định 111/2021/NĐ-CP) là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng, có thể bị xử phạt hành chính lên tới 100 triệu đồng và tịch thu toàn bộ tang vật theo Nghị định số 98/2020/NĐ-CP. Nếu trị giá hàng hóa nhập lậu từ 100 triệu đồng trở lên, đối tượng vi phạm sẽ bị khởi tố hình sự về Tội buôn lậu theo Điều 188 Bộ luật Hình sự.

Vũ khí chiến lược tối thượng để chặn đứng hàng lậu ngay từ cửa ngõ biên giới chính là Thủ tục kiểm tra, giám sát hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu có yêu cầu bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ theo Điều 74 Luật Hải quan. Nhà phân phối độc quyền (được sự ủy quyền của chủ sở hữu nhãn hiệu quốc tế) có quyền nộp đơn yêu cầu Cục Giám sát quản lý về Hải quan (Tổng cục Hải quan) đưa nhãn hiệu vào Hệ thống giám sát rủi ro biên giới. Khi có thông tin về các lô hàng xách tay số lượng lớn chuẩn bị cập cảng hoặc sân bay, doanh nghiệp có quyền nộp đơn yêu cầu tạm dừng làm thủ tục hải quan khẩn cấp. Lực lượng hải quan cửa khẩu sẽ lập tức niêm phong lô hàng, phối hợp cùng cơ quan giám định chuyên môn kiểm tra tính hợp pháp của bộ chứng từ nhập khẩu và xử lý triệt để hành vi gian lận thương mại.

Để xây dựng một chiến dịch thanh lọc thị trường toàn diện và bảo vệ trọn vẹn thị phần độc quyền, doanh nghiệp cần sự hợp tác của một tổ chức luật chuyên về thực thi quyền sở hữu trí tuệ và chống buôn lậu. Nổi bật với bề dày kinh nghiệm phối hợp liên ngành cùng Cục Quản lý thị trường và Tổng cục Hải quan, Công ty luật Legalzone cung cấp giải pháp bảo vệ quyền phân phối độc quyền toàn diện. Quý doanh nghiệp và các nhà phân phối có thể tra cứu chi tiết các giải pháp pháp lý doanh nghiệp tại: https://legalzone.vn/doanh-nghiep/ . Đội ngũ luật sư sẽ trực tiếp hoàn thiện thủ tục đăng ký kiểm soát hải quan tại các cửa khẩu trọng điểm, tổ chức các cuộc điều tra thị trường thu thập chứng cứ về các kho hàng xách tay lậu, lập hồ sơ khiếu nại yêu cầu lực lượng quản lý thị trường kiểm tra đột xuất và xử phạt các đầu mối vi phạm, đồng thời khởi kiện yêu cầu bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng, bảo vệ vững chắc biên độ lợi nhuận và uy tín của nhà phân phối chính hãng.